Συναισθήματα χωρίς όνομα: γιατί δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε τι νιώθουμε

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν δυσκολεύονται επειδή έχουν συναισθήματα. Δυσκολεύονται επειδή δεν μπορούν να τα αναγνωρίσουν, να τα ονομάσουν και τελικά να τα διαχειριστούν.

Στην καθημερινότητα, συχνά χρησιμοποιούμε γενικές εκφράσεις όπως «είμαι χάλια», «είμαι πιεσμένος», «είμαι εκνευρισμένος», χωρίς να σταματάμε πραγματικά να αναρωτηθούμε τι συμβαίνει μέσα μας. Είναι θυμός; Είναι φόβος; Είναι απογοήτευση; Είναι αίσθημα απόρριψης; Είναι μοναξιά;

Όσο το συναίσθημα παραμένει ασαφές, μοιάζει πιο απειλητικό. Μας κατακλύζει, μας μπερδεύει και πολλές φορές μας οδηγεί σε αντιδράσεις που ούτε εμείς οι ίδιοι κατανοούμε. Όταν όμως μπορούμε να το συγκεκριμενοποιήσουμε, τότε παύει να είναι ένα αόριστο βάρος και μετατρέπεται σε πολύτιμη πληροφορία.

Το «φοβάμαι ότι δεν θα τα καταφέρω» είναι πολύ διαφορετικό από το γενικό «είμαι πιεσμένος».
Το «ένιωσα ότι δεν με σεβάστηκαν» είναι πιο ουσιαστικό από το απλό «είμαι θυμωμένος».

Και ακριβώς εκεί ξεκινά η πραγματική επαφή με τον εαυτό μας.

Η καταπίεση δεν είναι συναισθηματική δύναμη

Πολλοί άνθρωποι μεγαλώνουν με την πεποίθηση ότι η ωριμότητα σημαίνει έλεγχο, και ο έλεγχος σημαίνει να μη δείχνεις αυτό που νιώθεις.

«Μην κλαις.»
«Μην θυμώνεις.»
«Μην το παίρνεις προσωπικά.»
«Προχώρα.»

Έτσι, μαθαίνουμε να κρύβουμε αντί να επεξεργαζόμαστε. Να αποφεύγουμε αντί να κατανοούμε.

Όμως το συναίσθημα που δεν εκφράζεται δεν εξαφανίζεται. Απλώς αλλάζει μορφή.

Ο θυμός γίνεται ειρωνεία ή απόσταση.
Ο φόβος γίνεται άγχος και υπερέλεγχος.
Η λύπη γίνεται απομόνωση.
Η απογοήτευση γίνεται σιωπή.

Το σώμα συνεχίζει να θυμάται και το νευρικό σύστημα συνεχίζει να αντιδρά, ακόμη κι όταν εμείς δεν έχουμε συνειδητή πρόσβαση στην πραγματική αιτία.

Αυτό δεν είναι έλεγχος. Είναι αποσύνδεση.

Όταν η «λογική» κρύβει συναίσθημα

Ένα από τα πιο δύσκολα σημεία στην αυτοπαρατήρηση είναι να αναγνωρίσουμε ότι πολλές αποφάσεις που θεωρούμε απολύτως λογικές, στην πραγματικότητα καθοδηγούνται από ανεπεξέργαστα συναισθήματα.

Αποφεύγεις μια σχέση και λες πως «δεν είναι η κατάλληλη στιγμή», ενώ βαθιά μέσα υπάρχει φόβος σύνδεσης.

Μένεις σε μια κατάσταση που δεν σε εκφράζει και το ονομάζεις «σταθερότητα», ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει ανασφάλεια απέναντι στην αλλαγή.

Δεν παίρνεις ένα ρίσκο και το βαφτίζεις «ρεαλισμό», ενώ πίσω του κρύβεται έντονο άγχος αποτυχίας.

Η λογική είναι απαραίτητη. Όμως όταν χρησιμοποιείται για να καλύψει το συναίσθημα αντί να συνεργαστεί μαζί του, τότε χάνεται η εσωτερική καθαρότητα και η ουσιαστική επίγνωση.

Η πραγματική ισορροπία

Η λύση δεν είναι να αγνοούμε το συναίσθημα, αλλά ούτε και να λειτουργούμε αποκλειστικά μέσα από αυτό.

Δεν σημαίνει να «ακούμε μόνο την καρδιά μας», ούτε να ζούμε παρορμητικά. Δεν σημαίνει όμως και να καταπιέζουμε κάθε εσωτερική μας κίνηση στο όνομα της λογικής.

Η πραγματική ισορροπία βρίσκεται στην ικανότητα να αντέχουμε αυτό που νιώθουμε χωρίς να πανικοβαλλόμαστε. Να μπορούμε να το παρατηρούμε χωρίς να μας κατακλύζει. Να δημιουργούμε μια απόσταση ανάμεσα στο «νιώθω» και στο «δρω».

Εκεί γεννιέται η ελευθερία.

Όχι στην καταπίεση.
Όχι στην παρόρμηση.
Αλλά στη συνειδητή σύνδεση με τον εαυτό μας.

Η αρχή της αυτογνωσίας

Δεν χρειάζεται να φοβάσαι το συναίσθημά σου. Χρειάζεται να μάθεις τη γλώσσα του.

Γιατί κάθε συναίσθημα, ακόμη και το πιο δύσκολο, έρχεται να σου δείξει κάτι: ένα όριο, μια ανάγκη, έναν φόβο, μια επιθυμία ή μια αλήθεια που ίσως αποφεύγεις.

Η αυτογνωσία δεν ξεκινά όταν σταματάς να νιώθεις.

Ξεκινά όταν αρχίζεις να καταλαβαίνεις τι νιώθεις.